Een arts die midden in een crisis voor een camera staat, heeft geen script en geen redactie achter zich. Journalisten die over een incident berichten, willen één heldere uitspraak die de avonduitzending definieert, niet jouw volledige medische redenering. Het risico zit niet in wat je zegt maar in wat ervan overblijft na de montage. En wat overblijft, staat twee minuten later op Twitter.
Voor een arts staat bij crisiscommunicatie de geloofwaardigheid van de hele instelling op het spel, niet alleen die van jou persoonlijk. Als behandelend arts spreek je namens een team, een ziekenhuis en een beroepsgroep tegelijk, terwijl jij juridisch verantwoordelijk bent voor elke uitspraak over een patiënt of behandeling. De woordvoerder van het ziekenhuis is er niet altijd bij als een verslaggever je achtervolgt op de parkeerplaats.
Crisiscommunicatie als mediumtype kenmerkt zich door extreme tijdsdruk aan beide kanten: de journalist heeft vijftien minuten voor zijn deadline, jij hebt vijftien seconden om te beslissen of je überhaupt reageert. De camera loopt al voordat je antwoord geeft, en elke aarzeling, zucht of blik opzij wordt materiaal. Anders dan bij een geplant interview is er geen corrigerende herstart mogelijk.
Te gedetailleerde medische uitleg geven waardoor journalisten de kern missen en verkeerd citeren
Als jij uitlegt dat 'de sepsis zich ontwikkelde door een combinatie van late presentatie en resistente bacteriestam', hoort de redactie 'het ziekenhuis reageerde te laat' en dat is de kop die verschijnt.
Emotioneel reageren op kritische vragen over behandelfouten of patiëntenveiligheid
Een verslaggever die doorvraagt over een overlijden doet dat met opzet om je uit balans te brengen, en een arts die zichtbaar geëmotioneerd raakt bevestigt in de beeldtaal dat er iets grondig mis is gegaan, ongeacht de feiten.
Uitspraken doen over individuele patiënten zonder toestemming of buiten je eigen expertise
Zelfs een neutrale opmerking als 'we doen altijd ons uiterste best voor dit soort patiënten' kan worden geïnterpreteerd als bevestiging dat de patiënt in kwestie bestond en behandeld werd, wat al een schending van het beroepsgeheim kan zijn.
Zeg altijd eerst 'Ik ga even een collega waarschuwen' of 'Ik bel u over tien minuten terug' om minimale voorbereidingstijd te kopen voordat je één woord inhoudelijk zegt
Die tien minuten gebruik je om de woordvoerder te bellen, twee kernzinnen te formuleren en te beslissen wat je absoluut niet zegt, want zonder die voorbereiding improviseer je en improviseren is het begin van een citaat dat je niet bedoelde.
Gebruik maximaal één simpele analogie in plaats van medische termen en herhaal diezelfde formulering bij elke doorvraag, hoe irritant dat ook voelt
Als verslaggever Mirjam Huisman drie keer op rij doorvraagt over de wachttijd op de spoedeisende hulp, herhaal je letterlijk 'we bekijken wat er is gebeurd en communiceren zodra we dat weten', want variatie wordt geïnterpreteerd als twijfel of ontwijking.
Begin elk antwoord met een zin over de patiënt of de publieke veiligheid, niet over de instelling of jezelf, voordat je ook maar iets feitelijks toelicht
De zin 'de veiligheid van patiënten staat voor ons voorop' klinkt als een cliché maar fungeert in de montage als anker: redacteuren knippen liever een uitspraak die begint met de patiënt dan een uitspraak die begint met 'het ziekenhuis heeft altijd'.
Het meest onderschatte PROOF-element bij artsen in crisiscommunicatie is de P van Persoonlijk. Artsen zijn getraind om zichzelf uit de communicatie te houden en te spreken namens de wetenschap of de instelling, maar juist in een crisis wil het publiek weten wie er tegenover hen staat, en een arts die zichzelf wegcijfert, oogt niet objectief maar koud.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag