Een arts op het podium heeft iets wat de meeste sprekers niet hebben: van nature gezag. Maar dat gezag werkt ook als een valkuil. Publiek verwacht van een arts in een toespraak niet alleen kennis, maar ook een menselijke toon, en artsen zijn getraind in precisie, niet in emotionele nabijheid voor een zaal van honderd mensen. Bovendien zijn toespraken door artsen vaak geen vrijblijvend optreden, ze hebben gevolgen voor beleid, patiëntvertrouwen of publieke perceptie van een ziekenhuis of behandeling.
Een arts die toespreekt, vertegenwoordigt zelden alleen zichzelf. Of het nu een directeur is die slecht nieuws brengt over een fusie in het AMC, een specialist die ouders toespreekt op een informatiebijeenkomst over meningokokkenvaccinatie, of een huisarts die de lokale gemeenschap inlicht over een uitbraak, elk woord heeft institutioneel gewicht. Eén ongelukkige formulering over risico's of statistieken kan de volgende ochtend in een krant staan of rondgaan op sociale media.
Een toespraak gedraagt zich fundamenteel anders dan een spreekkamer of een persartikel. Er is geen mogelijkheid tot bijsturen op basis van de reactie van één persoon, je leest de zaal als geheel en die zaal is divers, van medisch geschoolde collega's tot angstige patiënten en kritische journalisten. Bovendien is een toespraak lineair, de luisteraar kan niet teruglezen, dus wat niet meteen landt, is verloren.
Medisch jargon gebruiken zonder directe vertaling, zoals 'cardiale decompensatie' in plaats van 'het hart kan het werk niet meer aan'
In een spreekkamer kun je jargon doseren op basis van de reactie van één patiënt, in een toespraak verlies je in één zin een derde van de zaal en dat herstel je niet meer.
Direct beginnen met slechte uitkomsten of statistieken zonder het publiek eerst te laten voelen dat je begrijpt wat er voor hen op het spel staat
Een zaal met bezorgde ouders of patiënten is al emotioneel geladen voor je begint, als je die spanning niet erkent, ervaren mensen je als koud of arrogant, ook als de feiten kloppen.
De toespraak afsluiten als een medisch rapport, met een conclusie, in plaats van een richting te geven die mensen meenemen naar huis
Een arts die afsluit met 'samenvattend kunnen we stellen dat' neemt niets mee naar het publiek, een toespraak eindigt niet met een oordeel maar met een handeling of verwachting die mensen kunnen vasthouden.
Begin de toespraak met een concrete situatie die het publiek herkent, niet met een welkomstwoord of een definitie
Cardioloog Marieke Visser opende haar toespraak voor buurtbewoners over hartziekten niet met statistieken maar met: 'Vorig jaar belde een vrouw van 52 uit deze wijk de huisartsenpost, ze dacht dat ze te moe was van het werk', dat zette de zaal onmiddellijk stil.
Vertaal elke medische term op het moment dat je hem gebruikt, direct in de zin zelf, zodat je het ritme niet doorbreekt
Zeg niet 'hypertensie, oftewel hoge bloeddruk' als aparte bijzin, maar zeg 'hoge bloeddruk, wat artsen hypertensie noemen', zo blijft het tempo intact en verdwijnt het jargon zonder omweg.
Sluit af met één concrete zin over wat er nu gaat gebeuren of wat mensen morgen kunnen doen
Internist Joost Dekker sloot een moeilijke toespraak over behandelwijzigingen af met: 'Volgende week stuurt uw specialist een brief met drie opties, kies er één uit en bel de praktijkondersteuner als u er niet uitkomt', dat geeft houvast in plaats van onrust.
Het meest onderschatte PROOF-element voor een arts in een toespraak is de P, het persoonlijke. Artsen zijn gewend hun privépersoon buiten de professionele communicatie te houden, maar in een toespraak is het ontbreken van een persoonlijk ankerpunt precies wat maakt dat het publiek de spreker als instituut ervaart in plaats van als mens, en dat kost direct vertrouwen.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag