Een persconferentie is voor een gemeenteambtenaar een van de gevaarlijkste communicatiesituaties die er zijn: je staat in het openbaar, de camera loopt, en journalisten hebben vooraf huiswerk gedaan over precies die dossiers waar jij het minst over kunt zeggen. Je spreekt namens de organisatie maar je bent geen bestuurder, en dat gat tussen wat journalisten willen weten en wat jij mag zeggen is waar het misgaat. De combinatie van live druk, beperkt mandaat en politiek gevoelige dossiers maakt voorbereiding niet optioneel maar noodzakelijk.
Als ambtenaar op een persconferentie vertegenwoordig je de gemeente, niet jezelf, en dat onderscheid is scherper dan het lijkt. Een verkeerde formulering over een lopend handhavingsdossier, een onbedoelde bevestiging van een bezwaarprocedure of een opmerking die als politiek standpunt kan worden gelezen, kan je wethouder in de problemen brengen, een rechtszaak compliceren of de volgende raadsvergadering domineren.
Een persconferentie verschilt van een interview of een raadspresentatie doordat meerdere journalisten tegelijk vragen stellen en elkaars lijn oppikken. Als RTL Nieuws doorvraagt over de gronddeal in het Westerkwartier-dossier en de lokale omroep hapt aan hetzelfde onderwerp, ontstaat er groepsdruk die je richting uitspraken duwt die je achteraf niet meer kunt terugdraaien. De zaal bepaalt mede het tempo en de sfeer, en dat zijn factoren die je in een één-op-één-interview niet hebt.
Te veel details prijsgeven over lopende procedures omdat je wilt helpen, waardoor je de gemeente juridisch of politiek kwetsbaar maakt
Als je tijdens een persconferentie over een handhavingszaak bevestigt dat een bezwaarschrift is ingediend, heeft de advocaat van de bezwaarmaker dat de volgende ochtend in zijn inbox omdat de persconferentie live wordt gevolgd of snel wordt uitgeschreven.
Je laten verleiden tot politieke uitspraken als journalisten aandringen, terwijl je als ambtenaar strikt neutraal moet blijven
Journalisten vragen op een persconferentie bewust naar meningen, want een ambtenaar die zegt 'ik vind dit beleid eigenlijk ook niet goed uitlegbaar' is nieuws, en dat nieuws schaadt niet jou maar je wethouder.
Defensief reageren op kritische vragen over gemeentebeleid alsof het persoonlijke aanvallen zijn
In een zaal met meerdere journalisten is defensief gedrag zichtbaar voor iedereen tegelijk, het versterkt het beeld dat er iets te verbergen valt en nodigt andere aanwezigen uit om door te prikken.
Bereid drie tot vijf standaardzinnen voor die je letterlijk kunt uitspreken als je aan de grens van je mandaat komt, zoals 'Dit valt onder een lopende procedure waar ik inhoudelijk niet op in kan gaan'
Standaardzinnen voelen vooraf stijf aan maar zijn onder druk een redder: als verslaggever Sandra Klaver van de regionale omroep voor de derde keer doorvraagt over de kostenoverschrijding op het stationsgebied, geeft een voorbereide zin je rust en voorkomt het improviseren.
Oefen de persconferentie-situatie met twee of drie collega's die tegelijk doorvragen, zodat je gewend bent aan de groepsdruk die een echte zaal creëert
Groepsdruk in een oefensessie is te simuleren door collega's te vragen elkaars vragen op te pikken en door te bouwen, zodat je leert om rustig te blijven ook als de sfeer in de zaal oploopt.
Maak vooraf een schriftelijk overzicht van wat je wél mag zeggen, inclusief concrete cijfers en feiten, zodat je bij lastige vragen kunt terugvallen op een inhoudelijk antwoord binnen je mandaat
Een A4 met feiten die je mag delen geeft je iets om naartoe te bewegen als je een gevoelige vraag ontwijkt, zodat het gesprek niet vastloopt maar jij wel binnen je rol blijft.
Het meest onderschatte PROOF-element voor gemeenteambtenaren op een persconferentie is R, relevant. Ambtenaren neigen ertoe procedureel te antwoorden en vergeten te benoemen waarom de informatie die ze wél kunnen delen ertoe doet voor de mensen die er last van hebben, waardoor ze de zaal verliezen nog voordat de lastige vragen komen.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag