Als kunstenaar in een crisis sta je voor camera's die niet geïnteresseerd zijn in de nuances van je werk, maar in conflict en emotie. Je hele professionele bestaan draait om interpretatie en meerduidigheid, precies de eigenschappen die je in crisiscommunicatie in de problemen brengen. Een journalist met een microfoon tijdens een ophef rond je tentoonstelling of installatie wil geen kunstgesprek, die wil weten of je je schaamt. Dat verschil niet zien is de duurste fout die je kunt maken.
Bij crisiscommunicatie staat je reputatie als kunstenaar op het spel, maar ook je relatie met galerijen, subsidiegevers en opdrachtgevers die bij controverse snel afstand nemen. Een mislukt interview over een aanstootgevend werk kan jaren doorwerken: festivals die je niet meer programmeren, collecties die je werk niet meer aankopen, media die je voortaan als 'die kunstenaar met die rel' omschrijven.
Crisiscommunicatie via televisie of radio is fundamenteel anders dan een interview in een kunsttijdschrift: er is geen ruimte voor context, de vraagstelling is adversariaal en je gezichtsuitdrukking of stemgeluid wordt minstens zo hard beoordeeld als je woorden. De journalist heeft zijn framing al klaar voor hij de camera aanzet, en jouw taak is niet die framing te weerleggen maar naast die framing je eigen verhaal neer te zetten.
Je gaat defensief uitleggen wat je bedoelde met je werk, waardoor je jezelf in de problemen praat en steeds meer vragen oproept
Kunstenaars zijn gewend hun werk te verdedigen in academische of curatoriale gesprekken, maar in een crisissituatie maakt elke toelichting het verhaal groter en geeft het de journalist nieuwe haakjes om op door te vragen.
Je laat je emoties de overhand nemen omdat je kunst persoonlijk wordt aangevallen, wat zorgt voor beelden die dagen viraal gaan
Wanneer Roos Verhoeven voor een camera staat en hoort dat haar installatie 'kwetsend' is, reageert ze vanuit haar kunstenaarstrots, maar de kijker ziet geen bevlogen artiest, die ziet iemand die overstuur is en iets te verbergen heeft.
Je probeert de kunsthistorische context uit te leggen terwijl de journalist alleen een soundbite van tien seconden wil
Een journalist die vraagt of je je werk verdedigt bij een school die het heeft verwijderd, wil geen lezing over artistieke vrijheid, die wil weten of jij een probleem bent.
Bereid één kernzin voor die je artistieke positie vastlegt en die je kunt uitspreken ongeacht welke vraag er gesteld wordt
Als Marcus Dijkstra zijn kernzin is 'Mijn werk stelt vragen die mensen liever niet horen, en dat is precies zijn functie', dan heeft hij bij elke vraag een antwoord dat zijn positie beschermt zonder uitleg te geven die tegen hem gebruikt kan worden.
Zeg concreet wat je werk wil bewerkstelligen zonder te verdedigen of te relativeren, en herhaal die zin bij elke poging tot doorvragen
Die herhaling voelt voor jou als ontwijken maar ziet er op camera uit als consistentie en zelfverzekerdheid, wat het tegenovergestelde effect heeft van wat de journalist wil bereiken.
Neem drie seconden voordat je antwoordt, hoe ongemakkelijk de stilte ook voelt, zodat je de vraag niet emotioneel maar tactisch beantwoordt
Drie seconden stilte geeft je brein de kans om van kunstenaar naar communicator te schakelen, en voorkomt dat je de eerste emotionele impuls uitspreekt die journalisten bewaren voor de uitzendselectie.
Het meest onderschatte PROOF-element bij kunstenaars in crisiscommunicatie is R, Relevant. Kunstenaars redeneren vanuit hun werk en hun intentie, maar de kijker thuis vraagt zich alleen af waarom dit hem aangaat, en als je dat niet in de eerste tien seconden beantwoordt, ben je de controle over je eigen verhaal al kwijt.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag