Een persconferentie is geen interview: je staat tegelijk voor een groep journalisten met uiteenlopende agenda's, van kunstkritiek tot nieuws tot roddelrubriek. Kunstenaars die gewend zijn aan het één-op-één-gesprek met een curator of gallerist, onderschatten hoe snel een persconferentie een verhoor aanvoelt. De neiging om dan óf te vluchten in abstracte kunsttaal óf juist alles dicht te timmeren met context is groot, en beide strategieën werken averechts.
Bij een persconferentie staat meer op het spel dan één recensie. Journalisten die verslag doen van een tentoonstelling, een prijsuitreiking of een publieke opdracht, bepalen mede het narratief dat maanden blijft hangen: wie ben jij als kunstenaar, wat vertegenwoordig je, en of je werk serieus genomen wordt buiten de kunstwereld. Subsidiegevers, opdrachtgevers en nieuwe samenwerkingspartners lezen mee.
Een persconferentie is technisch gezien een multiplex-medium: meerdere microfoons, meerdere camera's, meerdere doelgroepen tegelijk. Wat je zegt tegen de kunstredacteur van de Volkskrant, hoort ook de verslaggever van het regionale blad die een heel andere invalshoek zoekt. Bijsturen per journalist is onmogelijk, en een antwoord dat je bedoeld hebt als nuance, kan door een andere aanwezige worden uitgelicht als de hoofdlijn van het stuk.
Te veel uitleggen waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt, waardoor je werk kleiner lijkt dan het is
Op een persconferentie wordt elk uitgebreid antwoord een monoloog die de ruimte doodlegt, en journalisten noteren de langste uitleg als bewijs dat je werk toelichting nodig heeft om te begrijpen.
Defensief reageren op kritische vragen over je werk alsof je je persoonlijk moet verantwoorden
Een kritische vraag op een persconferentie is zelden persoonlijk bedoeld, maar een defensief antwoord wordt wél persoonlijk ontvangen en genoteerd, terwijl de rest van de zaal toekijkt en dezelfde spanning voelt.
Jezelf wegcijferen door constant te benadrukken dat interpretatie vrij is en jouw bedoeling er niet toe doet
Als je steeds zegt dat jouw intentie er niet toe doet, geef je journalisten geen enkel aanknopingspunt voor een verhaal en ben je overgeleverd aan de interpretatie van iemand die je werk vijf minuten heeft gezien.
Benoem wat je werk doet bij de kijker, niet de procesgeschiedenis erachter, want journalisten schrijven over ervaring, niet over intentie
Zeg niet 'ik wilde iets onderzoeken over verlies', maar zeg 'mensen staan voor dit werk en worden stil, dat is wat ik waarneem', want dat is een zin die een journalist letterlijk kan citeren.
Behandel elke kritische vraag als een opening om één concreet aspect van je werk te verhelderen, niet als een debat dat je moet winnen
Als Sjoerd Hofman van NRC vraagt of je werk niet te hermetisch is voor een breed publiek, reageer dan met een voorbeeld van iemand zonder kunstachtergrond die er iets concreets in herkende, niet met een toelichting op je artistieke filosofie.
Bereid twee of drie korte, specifieke voorbeelden uit je werk voor die je los kunt inzetten bij abstracte vragen over thema, methode of betekenis
Kunstenaar Nora Veldkamp bereidde voor haar persconferentie bij de opening van een grote groepstentoonstelling drie zinnen voor over haar installatie, één over materiaal, één over wat ze waarnam bij bezoekers en één over het volgende project, en dat was alles wat ze nodig had voor elk gesprekje die middag.
Het meest onderschatte PROOF-element voor kunstenaars op een persconferentie is R, relevantie. Kunstenaars vertrekken bijna automatisch vanuit hun eigen werk en ervaring, maar de journalisten in de zaal zitten daar niet voor: zij zoeken een haak die hun lezers raakt, en als jij die haak niet zelf aanbiedt in de eerste dertig seconden, verzinnen zij er één.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag