Een persbericht is voor een wetenschapper geen communicatiemiddel maar een risico: je geeft de controle over je onderzoek uit handen aan journalisten die in vijf minuten moeten beslissen of het de moeite waard is. Wat jij als nuance ziet, ziet een redacteur als vaagheid. Wat jij als kanttekening opschrijft, sneuvelt als eerste bij het redigeren. En als je bericht niet binnen tien seconden helder is, belandt het in de prullenbak.
Voor wetenschappers staat bij een persbericht niet alleen reputatie maar ook financiering op het spel. Een onderzoek dat verkeerd wordt uitgelegd, trekt verkeerde vragen aan van het publiek, politici en financiers. Tegelijkertijd wil je collega's in het veld niet voor het hoofd stoten door claims te doen die verder gaan dan je data rechtvaardigen.
Een persbericht gedraagt zich anders dan een interview of een artikel: jij schrijft het, maar je hebt geen controle over wat ermee gebeurt. Journalisten knippen en plakken, gebruiken je eerste zin als kop, nemen je citaat uit verband of combineren jouw bericht met dat van een andere onderzoeker die een andere conclusie trekt. Het medium heeft geen redacteur die jou terugbelt voor verificatie.
Te veel jargon en vaktermen gebruiken waardoor journalisten de kern van je onderzoek missen
Als viroloog Marieke Stam schrijft dat haar onderzoek 'significante immuunrespons bij T-celactivatie aantoont', begrijpt geen enkele redacteur wat er gevonden is en gaat het bericht de prullenbak in of wordt het herschreven tot iets wat Stam nooit bedoelde.
Beperkingen en kanttekeningen bij het onderzoek niet duidelijk genoeg benoemen in het persbericht
Een kanttekening als 'uitgevoerd op een beperkte steekproef van 40 deelnemers' die verstopt staat in de derde alinea, verdwijnt in de berichtgeving, waarna Stam de volgende dag ziet dat haar onderzoek wordt gepresenteerd als bewijs voor iets wat ze helemaal niet heeft aangetoond.
Te bescheiden zijn over de relevantie van je onderzoek waardoor het geen nieuwswaarde krijgt
Een wetenschapper die schrijft 'dit onderzoek draagt bij aan het bestaande inzicht in...' geeft een redacteur geen enkele reden om er een bericht van te maken, terwijl diezelfde bevinding de basis had kunnen zijn voor een concreet nieuwshook.
Begin met één heldere kernboodschap in gewone taal die een 16-jarige begrijpt, en test die zin op iemand buiten je vakgebied
Klimaatwetenschapper Daan Verhoeven die zijn kernboodschap test op zijn buurvrouw en ziet dat ze hem niet begrijpt, weet dat hij zijn openingszin moet herschrijven voordat hij het persbericht verstuurt.
Zet beperkingen en vervolgonderzoek in een aparte, gelabelde paragraaf zodat een journalist ze niet kan missen of weglaten zonder een bewuste keuze te maken
Een paragraaf met de kop 'Beperkingen van dit onderzoek' is voor een journalist een signaal dat de wetenschapper transparant is en biedt tegelijk bescherming: wie die alinea weglaat, doet dat bewust en draagt daarvoor zelf de verantwoordelijkheid.
Schrijf je eigen citaten volledig uit, inclusief de nuance, zodat een journalist die wil citeren dat kant-en-klaar aantreft en geen eigen versie hoeft te maken
Als Verhoeven in zijn persbericht schrijft: 'Dit betekent niet dat we morgen actie moeten stoppen, wel dat policymakers nu al rekening kunnen houden met scenario X', geeft hij de journalist een bruikbare quote die zijn nuance intact houdt.
Het meest onderschatte PROOF-element voor wetenschappers in een persbericht is de R, relevantie: wetenschappers redeneren vanuit de inhoud van het onderzoek, maar een journalist beslist in tien seconden op basis van de vraag 'wat heeft de lezer hieraan vandaag'. Wie dat niet expliciet in de eerste twee zinnen beantwoordt, verliest de journalist al voor de methode en resultaten aan bod komen.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag