Een podcast is geen hoorcollege, maar wetenschappers behandelen het vaak alsof het er één is. Het gevaar zit niet in je vakkennis, die is er meer dan genoeg, maar in de manier waarop je die kennis serveert aan iemand die ondertussen rijdt, kookt of hardloopt. Zonder slides, zonder whiteboard en zonder de sociale controle van een zaal die jou aankijkt, verlies je de luisteraar sneller dan je denkt.
Voor een wetenschapper staat er bij een podcast meer op het spel dan bij een vakconferentie. Vakgenoten beoordelen je op precisie, maar een podcastpubliek beoordeelt je op relevantie en herkenbaarheid. Een ongelukkige formulering wordt niet gecorrigeerd door een slide, maar herhaald in audioclips op sociale media.
Een podcast gedraagt zich anders dan welk ander mediaformat ook: de luisteraar heeft geen visuele ankerpunten en zijn aandacht is per definitie verdeeld. De host bepaalt het tempo en de richting, niet jij. Als je het antwoord op een vraag tien wetenschappelijke voorbehouden meegeeft, is de luisteraar na het derde voorbehoud al afgehaakt.
Te snel in de jargon duiken zonder de luisteraar mee te nemen in je gedachtegang
Jargon zoals 'confounding variabelen' of 'statistische significantie' zegt een wetenschapper niets bijzonders, maar een luisteraar haakt af op het moment dat hij twee begrippen achter elkaar niet begrijpt, en in een podcast kan hij niet je kant op kijken om te signaleren dat hij het kwijt is.
Monotoon praten omdat je gewend bent aan lezingen met slides als steun
In een collegezaal compenseert de afwisseling van slides, krijtbord en ruimtebewegingen een vlak stemgebruik, maar in een podcast is je stem het enige instrument en klinkt een monotone vertelling binnen twee minuten als een slaapcursus.
Elke vraag volledig willen beantwoorden in plaats van gefocust antwoorden te geven
Wetenschappelijke volledigheid is een deugd in een paper, maar een zonde in een podcast: als Marianne Visser, microbioloog, tien minuten lang uitlegt wat er allemaal nog onduidelijk is over een virus, onthoudt de luisteraar niets en twijfelt hij zelfs aan haar expertise.
Begin elk antwoord met een concrete, herkenbare situatie voordat je de theorie uitlegt
Open niet met 'Recent onderzoek toont aan dat', maar begin met 'Stel, je wordt wakker met koorts en je vraagt je af of je besmet bent', zodat de luisteraar zichzelf herkent voordat je het wetenschappelijke kader introduceert.
Varieer bewust je spreektempo en intonatie, met name door op kernzinnen iets langzamer en harder te praten
Oefen dit letterlijk door je antwoorden thuis op te nemen en terug te luisteren, want de meeste wetenschappers zijn verrast hoe weinig ze in werkelijkheid variëren vergeleken met hoe gevarieerd ze dachten te klinken.
Gebruik de dertigsecondenregel: leg je kernpunt uit alsof je maar dertig seconden hebt, en voeg daarna pas nuance toe als de host doorvraagt
Als klimaatwetenschapper Thomas Rademaker gevraagd wordt naar zeespiegelstijging, zegt hij eerst 'Over vijftig jaar staat Rotterdam met enige regelmaat blank bij storm', en pas daarna legt hij de onderliggende mechanismen uit.
Het meest onderschatte PROOF-element voor wetenschappers in een podcast is de P van Persoonlijk. Wetenschappers zijn getraind om zichzelf buiten het verhaal te houden, maar een podcastluisteraar wil weten wie jij bent in dit onderzoek, wat jou dreef, waar jij zelf van schrok, en zonder die persoonlijke laag blijft het een Wikipedia-samenvatting met een stem.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag