Een wetenschapper die een webinar geeft, heeft meestal een publiek dat uiteenloopt van vakgenoten tot beleidsmakers tot geïnteresseerde burgers, en die mix maakt vrijwel elke aanpak voor een deel van de zaal verkeerd. De neiging om methodologische voorbehouden uitgebreid toe te lichten is wetenschappelijk correct maar communicatief dodelijk. Zonder zichtbaar publiek valt ook de stille, sociale druk weg die je in een collegezaal dwingt je tempo en toon bij te stellen.
Voor een wetenschapper als Dr. Marieke Visser, klimaatonderzoeker aan de Universiteit Utrecht, staat bij een webinar meer op het spel dan ze vaak beseft. Subsidiegevers, journalisten en ambtenaren kijken mee, en een saaie of onduidelijke presentatie beïnvloedt direct hoe haar onderzoek wordt ontvangen en geciteerd. Wie haar werk niet begrijpt, financiert het niet, en wie het niet onthoudt, gebruikt het niet in beleid.
Een webinar gedraagt zich fundamenteel anders dan een fysieke lezing of een artikel. Kijkers hebben tien andere tabbladen open, hun aandacht valt elke twee tot drie minuten weg, en jij ziet het niet. Bovendien is de technische omgeving, microfoon, scherm delen, chatvenster, een extra laag die de boodschap kan onderbreken op het moment dat je net je belangrijkste punt maakt.
Te veel jargon en vakspecifieke termen gebruiken zonder uitleg aan een gemengd publiek
Wetenschappers zijn gewend in vaktaal te communiceren met collega's, maar een beleidsambtenaar of journalist die het woord 'confounders' niet kent, haakt af zonder dat jij het merkt, want er is geen zaal die verward kijkt.
Monologen van tien tot vijftien minuten houden zonder interactie, waardoor kijkers afhaken
In een webinar mist de wetenschapper de non-verbale signalen die normaal aangeven dat het publiek het tempo niet bijhoudt, waardoor een toelichting die bedoeld is als nuancering uitgroeit tot een onbedoeld college van een kwartier.
Technische problemen negeren of onhandig oplossen, waardoor je autoriteit bij een al sceptisch publiek wegzakt
Een wetenschapper die zichtbaar worstelt met het scherm delen of zijn microfoon, geeft het publiek onbedoeld de indruk dat ook zijn onderzoeksproces rommelig is, en die associatie is moeilijk te herstellen in dezelfde sessie.
Gebruik de oma-test: schrijf je kernboodschap in één zin op alsof je hem uitlegt aan iemand zonder vakkennis, en test die zin letterlijk op iemand buiten je vakgebied voor je de webinar ingaat
Dr. Visser kan haar toelichting op zeespiegelstijging beginnen met de vraag: hoeveel centimeter verwachten we in 2050? en daarna pas het bewijs geven, zodat het publiek het antwoord al wil weten voor ze de methodologie uitlegt.
Stel elke drie tot vier minuten een gerichte vraag in de chat of activeer een poll, niet als losse onderbreking maar als directe verlenging van je argument
Een korte poll als 'Welke sector raakt dit het meest?' geeft jou als spreker live informatie over wie er kijkt, en geeft kijkers het gevoel dat hun perspectief telt, wat directe betrokkenheid vergroot.
Test je techniek minstens een uur van tevoren met een collega als testpubliek, en leg van tevoren vast wie de chat bewaakt zodat jij je op de inhoud kunt richten
Als je collega Tim tijdens de technische test aangeeft dat je stem wegvalt bij scherm delen, weet je dat voor de uitzending, niet tijdens je openingszin voor tweehonderd kijkers.
Het meest onderschatte PROOF-element bij wetenschappers in webinars is P, het persoonlijke. Ze zijn getraind om zichzelf buiten het onderzoek te houden, maar online is een gezicht zonder persoonlijkheid een pratende PDF, en kijkers vertrouwen de boodschap pas als ze de persoon erachter herkennen.
Upload een fragment van je mediaoptreden en krijg binnen minuten een persoonlijke mediascore met concrete feedback.
Probeer PROOF gratisGeen creditcard nodig · Direct aan de slag